TalkOda nasıl çalışır?

1Kısaca TalkOda

TalkOda, çocuklar için İngilizce konuşma pratiğidir. İki şeyden oluşur: çocuk, Defi adlı penguenle İngilizce sesli sohbet eder; aralarda da kısa dersler yapar. Dersler kelimeyi, dinlemeyi ve cümle kurmayı çalıştırır; sohbet bunları konuşmaya çevirir.

Öncelik ilkokul ve ortaokul çocuklarındadır. Uygulama tarayıcıda açılır; hesap bir e-posta adresidir ve aynı e-posta altında birden fazla çocuk kendi ismiyle yer alabilir.

Erken erişim. TalkOda henüz herkese açık değil; hesaplar davetle açılıyor. Dersler bugün tek bir pilot ünitede hazır: 5. sınıf, 7. ünite “Doğada Yaşam”. Bu kitapçıktaki örnekler o ünitedendir. Ne olup ne olmadığının dökümü son bölümde.

2Çocuk konuşmayı nasıl öğrenir

Pek çok çocuk İngilizce kelime bilir, kuralı bilir, ama konuşamaz. Sebep çoğu zaman bilgi eksikliği değil, konuşma fırsatının azlığıdır: kalabalık bir sınıfta bir çocuğa düşen konuşma süresi çok kısadır. Konuşmak, ancak konuşarak gelişen bir beceridir.

TalkOda'yı bu yüzden konuşmanın etrafına kurduk. Tasarımda üç şeye dikkat ettik:

• Kısa ve sık. Programı seyrek, uzun oturumlara göre değil, kısa ve sık çalışmaya göre kurduk. Bir ders 13 soru, bir sohbet birkaç dakikadır.
• Çekinmeden. Çocuğun karşısında not veren biri ya da sınıf arkadaşları yoktur. Yanlış yapmak serbesttir; geri bildirim sohbetin ortasında değil, sonunda gelir.
• Randevusuz. Çocuk istediği saatte açar. Kaçan ya da ertelenen ders olmaz.

Bir kelimenin dört basamağı

Bir kelimeyi bir kez gösterip geçmiyoruz. Her kelime, tanımaktan kullanmaya doğru dört basamaktan geçer:

1. 1. TanışKelimeyi resmiyle görür, sesini dinler, Türkçesini ve örnek cümlesini öğrenir.
2. 2. TanıDinlediğini resimle, kelimeyi anlamıyla eşleştirir.
3. 3. HatırlaSeçenek olmadan kendisi bulur: yazar, cümleyi kurar, boşluğu doldurur.
4. 4. KullanKelimeyi kendi cümlesinde söyler: resmi anlatır, Defi ile sohbet eder.

Bu sıra önemlidir. İlk basamakta kalan çocuk kelimeyi yalnızca tanır; son basamağa hazırlıksız itilen çocuk ise yılar. Program her çocuğun her kelimeyi ne kadar sağlam bildiğini kaydeder: bildikçe aynı kelime daha zor bir soruyla gelir, yanlış yapınca geri adım atılır.

3Defi ile sohbet

Sohbette çocuk mikrofona konuşur, Defi sesle cevap verir. Defi bir yapay zekâdır; cümlelerini her sohbette o an kendisi kurar, ezber bir metin okumaz. Sohbetin akışını Defi yönetir:

1. Hazırlık. Başlamadan önce ekranda konu ve üç düşünme sorusu görünür (İngilizce, altında Türkçesi). Çocuk biraz düşünür, sonra başlar. Sorular sohbet boyunca ekranda kalır.
2. Isınma. Defi çocuğun gününe dair kısa bir soruyla açar.
3. Konu ve sorular. Günün konusunu söyler, çocuğun ne bildiğini yoklar ve tek tek, kolaydan zora sorular sorar. Çocuk rahat cevaplıyorsa sorular zorlaşır; takılırsa kolaylaşır, iki seçenek sunulur, gerekirse kısa bir Türkçe ipucu verilir.
4. Resim. Ekrana kalabalık bir sahne gelir. Defi resimde ne olduğunu, nerede olduğunu, kimin ne yaptığını sorar.
5. Kapanış. Süre dolarken yumuşak bir zil çalar ve Defi bir iki cümleyle vedalaşır; sohbet çocuğun yüzüne kapanmaz.

Çocuk her an bir soruyu geçebilir ya da sohbeti bitirebilir.

İki tür sohbet

Sohbetten sonra: geri bildirim

Sohbet bitince ekranda önce sayılar görünür: çocuk kaç kez konuştu, kaç kelime ve kaç farklı kelime kullandı, sohbet dersinde ünite kelimelerinden hangilerini söyledi. Ardından sohbetin yazılı dökümünü bir yapay zekâ modeli okur ve kısa bir değerlendirme yazar:

• İyi yaptıkları: çocuğun gerçekten söylediği iyi bir şey, bir iki Türkçe cümleyle.
• En çok üç hata: çocuğun dediği, daha doğal İngilizcesi ve kısa bir Türkçe neden.
• Bir öneri: bir sonraki sohbet için tek, somut bir adım.
• Tahmini seviye: o tek sohbetin düşündürdüğü seviye.

Tahmini seviye, tek sohbetten çıkan kaba bir tahmindir; puan ya da not değildir. Değerlendirme yazıya dökülmüş konuşmadan yapılır: model sesi duymaz, telaffuz hakkında yorum yapmaz. Çocuk çok az konuştuysa geri bildirim yazılmaz.

4Bir ünite nasıl işler

Pilot ünite 30 kelime ve 20 dersten oluşur. Ünite, soru havuzundan seçilmiş kısa ve karışık derslere bölünmüştür.

Bir dersin içi

• Hatırlatma. Ünitenin ilk dersi, bir önceki ünitenin tek kartlık kısa bir özetiyle açılır.
• Tanışma kartları. Yeni kelimeler önce kartla tanıtılır: resim, ses, Türkçe karşılık, örnek cümle. Kartları Eli okur. Yeni kelimeler ünitenin ilk yarısındaki derslere yayılmıştır.
• Gramer kartı. Yeni bir kalıp varsa Türkçe bir kartla anlatılır: kural, kalıp, örnekler, “bunlarla karıştırma” ve “sık yapılan hatalar”. Kart kısa sayfalar hâlinde okunur ve puanlanmaz.
• 13 soru. Farklı türlerden, karışık. Her cevaptan sonra doğrusu ve kısa bir açıklama gösterilir.
• Yanlışlar geri gelir. Yanlış yapılan soru dersin sonunda bir kez daha sorulur.
• İsteyene bulmaca. Ders bitince, o derse kadar tanışılan kelimelerle küçük bir çapraz bulmaca oynanabilir. Puan vermez.

Soru türleri: kolaydan zora

Dersler ilerledikçe zorlaşır. Zorluğu tek bir şey değil, birkaç şey birlikte artırır: resim ve Türkçe destek azalır, seçmek yerini yazmaya ve söylemeye bırakır, cümleler uzar, şıklar birbirine benzer, eski kelimeler yenilerle karışır.

Sesli sorularda (“tekrar et”, “resme bak söyle”, “resmi anlat”) çocuğun söylediğini tarayıcının ses tanıma özelliği dinler. Mikrofon çalışmıyorsa çocuk soruda takılı kalmaz.

Tekrar: unutulan geri gelir

Program her çocuk için her kelimenin sağlamlığını tutar. Bir derste kelimenin geçtiği bütün sorular doğruysa kelime bir basamak sağlamlaşır; biri bile yanlışsa geriler. Buna göre:

• Yeni ya da yanlış yapılan kelime ertesi gün yeniden sorulur.
• Kelime sağlamlaştıkça aralık uzar: önce birkaç gün, sonra haftalar.
• Bugünün tekrarı sekiz soruluk kısa bir turdur; zamanı gelmiş kelimeleri, çocuk onları bildikçe daha zor biçimde sorar.

Çocuk kelimelerinin durumunu Kelimelerim sayfasında görür: sırada, yeni tanıştın, öğreniyorsun, sağlam. Yol ekranının üstündeki Günün kelimesi de her gün bir kelimeyi resmi ve örnek cümlesiyle hatırlatır.

Günlük hedef ve seri

Günlük hedef kısa bir çalışmadır. Hedefini tamamlayan çocuğun serisi uzar. Bir gün kaçarsa, sonraki iki gün içinde fazladan bir çalışma yaparak o günü telafi edebilir.

5Okuldaki ünitelerle bağ

TalkOda'daki yol, çocuğun okulda gördüğü İngilizce ünitelerini aynı sırayla izler. Ünite adları, hedef kelimeler ve cümle kalıpları Millî Eğitim Bakanlığı'nın İngilizce programındaki ünitelerle eşleştirilmiştir; 2. sınıftan 12. sınıfa kadar üniteler yola yerleştirildi. Böylece çocuk okulda o sırada ne işliyorsa burada onu dinler ve konuşur.

Alıştırmalardaki bütün metinler, sesler ve resimler TalkOda'ya aittir. TalkOda bağımsız bir üründür; Bakanlık ile bir bağı ya da onayı yoktur.

Örnek: 5. sınıfın sekiz ünitesi

• 
  1. Okul HayatıOkulunu, kulüplerini ve okul kurallarını anlatma. You must not run in the classroom.
• 
  2. Sınıf HayatıDers programı ve saat. What time does the English class start?
• 
  3. Kişisel HayatDış görünüş, giysiler, her gün yapılanlar. He usually wears sunglasses in summer.
• 
  4. Aile HayatıŞu anda olan ile genelde olanı ayırma. We are camping this weekend.
• 
  5. Mahallede ve Şehirde YaşamYaşadığı yeri tarif etme, iki yeri karşılaştırma. The sofa is more comfortable than the armchair.
• 
  6. Dünyada YaşamYemek, tarif, rica ve miktar sorma. How many lemons do you need?
• 
  7. Doğada Yaşam · pilot üniteHayvanlar, nerede yaşadıkları, neler yapabildikleri. The lion is the strongest animal in the forest.
• 
  8. Evrende ve Gelecekte YaşamTatil ve gelecek planları. We are going to visit a museum.

Bu kitapçıkta anlatılan ders düzeni bugün yalnızca 7. ünitede hazır. Diğer ünitelerin dersleri, pilot ünite oturduktan sonra aynı düzende yazılacak.

6Karakterler ve sesler

Çocuk gerçek hayatta İngilizceyi tek bir kişiden duymayacak. Bu yüzden derslerdeki sesleri bilerek çeşitlendirdik: bir ana karakter ve altı yardımcı, her biri kendi sesiyle. Ekranda bir karakterin yüzü varsa konuşan ses de o karakterin sesidir.

• 
  Defi (penguen): ana karakter. Canlı sohbet, karşılama, doğru ve yanlış bildirimi, kutlama.
• 
  Eli (uzaylı): yeni kelime kartlarını okur.
• 
  Alex (kaplumbağa): gramer kartları ve “Bugünün tekrarı”.
• 
  Dennis (konuşma balonu): “tekrar et”, “resme bak söyle”, “resmi anlat” soruları.
• 
  Mort (sivrisinek): “dinle, yaz” soruları.
• 
  Luna ve Max (kaniş kardeşler): uzun dinleme metinlerini sırayla okurlar.

Seslerin hepsi yapay seslerdir. Dersteki sesler önceden kaydedilir; canlı sohbette Defi o an konuşur. Uygulamadaki “Karakterleri tanıyalım” sayfasında her karakter kendini kendi sesiyle tanıtır.

7Seviyeler ve harita

İlerleme ekranında resimli bir harita ve üstünde kıvrılan bir yol vardır. Küçük duraklar sınıfları, büyük duraklar seviyeleri gösterir; çocuk adım tamamladıkça Defi'nin arabası yolda ilerler.

Seviyeler, dil öğretiminde yaygın kullanılan Avrupa dil çerçevesinin (CEFR) basamaklarıdır:

Seviye her zaman tahminidir. TalkOda'da gördüğünüz seviye resmi bir sınav puanı değildir. Sertifika vermiyoruz; bir düzey ya da sınav sonucu garanti etmiyoruz. Program tek başına bir sınava hazırlamaz.

8Evde siz ne yapabilirsiniz

İngilizce bilmeniz gerekmiyor. Çocuğun düzenli ve rahat konuşabilmesi için koşulları hazırlamanız yeter.

• İlk sohbette yanında olun. Onay ekranını siz okuyun, mikrofon iznini birlikte verin, ilk sohbetin nasıl geçtiğini görün.
• Sessiz bir köşe ve mümkünse kulaklık. Televizyon açıkken ya da kalabalık bir odada çocuk hem zor duyar hem de konuşmaya çekinir.
• Sabit bir saat. Kısa ama düzenli çalışma, arada bir yapılan uzun çalışmadan daha kolay sürdürülür. Günün belli bir anına bağlayın: okuldan sonra, yemekten önce.
• Sohbet sırasında düzeltmeyin. Araya girmek çocuğu susturur. Düzeltme, sohbetin sonunda geri bildirimle zaten gelir.
• Geri bildirimi birlikte okuyun. “İyi yaptıkların” kısmından başlayın. Hatalardan birini seçip doğru hâlini birlikte bir kez sesli söyleyin; hepsinin üstünde durmayın.
• Cevabı siz vermeyin. Çocuk takılınca Defi soruyu kolaylaştırır ya da ipucu verir. Bırakın kendi bulsun; isterse soruyu geçebilir.
• Ünitenin kelimelerini günlük hayata taşıyın. Kelimelerim sayfasına birlikte bakın; “Bugün hangi kelimeyle tanıştın?” diye sorun.
• Kıyaslamayın. Kardeşiyle, arkadaşıyla ya da bir seviye harfiyle değil; çocuğun dünkü hâliyle kıyaslayın.
• Okulla birlikte düşünün. TalkOda öğretmenin yerini tutmaz. Okulda öğrenileni sesli kullanma alışkanlığı kazandırmak içindir.

9Ses, kayıt ve güvenlik

Çocuğunuzun sesi bu ürünün en hassas verisidir. Neyin nereye gittiğini bilmenizi isteriz.

• Önce onay. Girişten hemen sonra, kullanıcı ismi seçilmeden önce bir onay ekranı gelir. Sesin ve konuşulanların kaydedildiğini ve üç amacını yazar: değerlendirme, seviye tahmini ve denetim. 18 yaşından küçükler için onayı velinin vermesi gerekir. Onay verilmeden uygulama kullanılamaz; onay metni sonradan Ayarlar'dan yeniden okunabilir.
• Sohbetteki ses. Defi ile sohbet bir ses servisi (ElevenLabs) üzerinden yapılır. Çocuğun sesi canlı olarak bu servise gider; servis sesi yazıya çevirir, Defi'nin cevabını üretir ve seslendirir. Defi'nin çocuğa göre konuşabilmesi için çocuğun adı, seviyesi ve sohbetin konusu da iletilir.
• Yazılı döküm. Sohbetin yazılı dökümü kendi veritabanımıza kaydedilir ve geri bildirimin yazılması için bir yapay zekâ servisine (Anthropic) gönderilir. Bu servise ses gitmez; döküme çocuğun adı ayrıca eklenmez, ama sohbette ne söylediyse dökümde yer alır.
• Derslerdeki sesli cevaplar. “Tekrar et” gibi sorularda söyleneni tarayıcınızın kendi ses tanıma özelliği yazıya çevirir. Bu ses bizim sunucularımıza gelmez. Tarayıcının sesi nasıl işlediği tarayıcı üreticisinin kendi kurallarına bağlıdır.
• Hesap ve ilerleme. E-posta, çocuğun adı, sınıfı, ders ilerlemesi ve sohbet sonuçları kendi veritabanımızda (Frankfurt) durur. Bir hesap yalnızca kendi kullanıcılarının verisini görür. Bu servisler Türkiye dışındadır.
• Reklam yok. Reklam göstermiyoruz. Verileri reklam için kullanmıyor, satmıyoruz. Çocuk fotoğrafı toplamıyoruz.
• Karşıda insan yok. Çocuk bir yapay zekâ ile konuşur. Uygulamada başka kullanıcılarla konuşma ya da mesajlaşma yoktur.
• İçerik. Sorular ve resimler yapay zekâ ile üretilir ve yayınlanmadan önce ayrı bir denetimden geçer. Başkasının ses kaydı, videosu ya da çıkmış sınav sorusu kullanılmaz.

Gizlilik politikası ve kullanım koşulları hazırlanıyor; henüz yayınlanmadı. Yayınlandığında bu siteden ulaşılacak.

10Bugün ne var, ne yok

TalkOda erken erişimde. Ne beklemeniz gerektiğini bilmeniz için açık bir döküm:

“Yakında” yazanlar planlanıyor; tarih vermiyoruz.

Giriş yap Ana sayfa

Erken erişim şimdilik davetle açılıyor.